BÜYÜK TEHLİKE DÜNYEVİLEŞME
“Peygamber Efendimiz (sas), Bahreyn halkıyla bir barış antlaşması yapmış ve oraya bir elçi göndermişti. Bu elçi bir müddet sonra yüklü miktarda malla Medine’ye geri döndü. Ashabı kiram merakla elçinin ve getirdiği malların etrafında toplanmaya başladı. O esnada mescitten çıkan Allah Resulü (sas) durumu görünce önce gülümsedi, sonra şu uyarıda bulundu: “Sevinin ve sizi sevindirecek nimetleri bekleyin! Vallahi sizin için fakirlikten korkmam. Ancak ben, sizden önceki ümmetlerin önüne dünya nimetleri serildiği gibi sizin önünüze de serilmesinden, onların o dünya nimetleri için yanıp tutuştukları gibi sizin de yanıp tutuşmanızdan ve bunun onları helak ettiği gibi sizleri de helak etmesinden korkarım.” (1)
Diğer bir adıyla Sekülerizm olan dünyevileşmek; “kişinin Allah’ı ve ahireti unutarak büyük bir hırsla dünyaya sarılmasıdır. Rabbine karşı sorumluluklarını ihmal etmesi, tamamıyla dünyaya yönelmesidir. Dini inanç, değer ve davranışları hayatından uzaklaştırmasıdır. Hiç ölmeyecekmiş gibi dünya malına düşkün olmasıdır.”(2)
“Bir başka anlamı ile dünyevileşme: kendini dünyanın cazibesine kaptırmak, onun esiri olmak, imani, ahlaki, sosyal ve ticari meselelerin tümünde emeği ve imkânların tümünü tamamen dünyevi unsurlara yöneltmektir.”(3)
Elmalılı, dünyevileşme kavramını, “kendini zengin sayıp kimseye ihtiyacı yok sanma yani doyuma erme, ilerisi için hiçbir ihtiyaç duymama, kendini korumaktan kurtulmuş sayarak bireyselliğe saplanma, geleceğini hesaba katmadan dünya malı ya da lezzetleri ve şehvetiyle ahiret nimetlerinden istiğna etme, onlara ihtiyacının olmadığını düşünme” şeklinde açıklar. (4)
“Dünya kavramı, Yahudilikte aşırı bir dünyaya bağlanma haline dönüşmüş, Hristiyanlıkta ise dünyadan el etek çekme ve toplumdan uzaklaşarak manastırların boş duvarları arasında münzevi bir yaşama mâhkum edilmesi, yani yoğun bir ruhbanlık haline dönüşmüştür.”(5)
“Hıristiyanlıkta ise dünya kavramı, güzelliklerden haz almayı ve mutluluk duymayı değil, ruhbanlığı, atılmışlığı, lanetlemeyi, günahı ve gözyaşı vadisini hatırlatır.” (6)
Fakat İslam, dünya konusunda ne Yahudilik ne de Hristiyanlık gibi olmamıştır. Hem dünyayı kazanma, dünyada huzurlu ve helal daire içinde mutlu olma ve hayattan da çekilmeden Allah’ın istediği bir yaşam sürerek ahireti dünyada kazanma yolunu benimsemiştir. Peygamberimiz de bu anlayışı bizlere ahlakıyla en güzel şekilde göstermiştir. Tasavvuf erbabının şu sözü bu konuya açıklık getirirmektedir. El karda gönül yarda. Ya da halk içinde hak ile beraber olmak da diyebiliriz. Yani ne tamamen dünyadan vaz geçme, ne de tamamen dünyaya bağlanıp, dünyevileşip dünyaya sarılma anlayışıdır. İşte bu yanlış tutumdan bir tanesidir DÜNYEVİLEŞMEK. Dünyevileşmek, aşırı dünyaya bağlanmak, dünyanın peşinde koşarken ibadet ve itaatten uzaklaşmak, dünyayı kazanıyım derken ahireti terk etmektir. Yüce Rabbimiz, insanın bu yanlış tutumu hakkında Kuran’da şöyle buyurmaktadır: “Fakat siz dünya hayatını tercih ediyorsunuz. Oysa ahiret, daha hayırlı ve süreklidir.” (Ala 87/16,17) “Dünyevileşme, insanda Tekâsür oluşturur. Yani insanı dünya ve dünyalıklara şehvetle bağlar ve daha çok konfor daha çok maddi servet veya tabiat üzerinde daha çok otorite ve kesintisiz bir teknolojik ilerleme için çırpınma çabalayıp durma saplantısını oluşturur. Kişiyi Tekasüre yani bu elde edilenlerle övünmeye sevk eder. Dünyevileşmeye başlayan kişi artık dünya ve dünyalıkları elde etme konusunda bu aşırı çabalarını sürdürürken tutku ile hareket eder. Artık ruhi bir kavrayıştan uzak ahlaktan ayrı hareket eder ve hiçbir kısıtlama ve sınırlamayı kabul etmekten alıkoyar. Dolayısıyla kişi bencilleşir bireyselleşir, toplum mutluluğu ve kişi ise iç tutarlılığını kaybeder.” (7)
Dünyevileşme, insanda hırs, hasetlik, ahireti unutma, israf, yalnızlaşma, ihtiras, duyarsızlık, cimrilik, kibir ve övünme gibi birçok manevi hastalığı meydana getirir. Bu da büyük bir fitnedir ve ahireti kaybetmemize yol açan bir tehlikedir. Dünyevileşme öyle bir tehlikedir ki Peygamberimiz (sas) bu konu da Ashabını ve ümmetini sıkça uyarmıştır. Bunlardan bir kaçını zikretmek isterim. Efendimiz, Mekke’nin fethinden sonraki savaşların bitiminde ganimetlerin dağıtımı hususunda ashap arasında bazı zafiyetler sergilenince: “Allah katında dünyanın bir sivrisineğin kanadından daha değersiz ve cılız bir ölü oğlaktan daha kıymetsiz olduğunu belirtmiştir.” (8)
Efendimiz yine, “Müslümanların dünyaya karşı aşırı meyillerini görünce dünyaya karşı aşırı düşkün olunmamasını öğütlemiş ve Müslümanları ikaz etmiştir.” (9)
Peygamberimiz, (as) Müslümanlar için dünyevileşmenin ciddi bir tehlike olduğunu görmüş ve bizlerin dünyaya aşırı bağlanmamamız için “dünyanın çok kısa bir oyalanma yeri, bir ağacın altında biraz gölgelenip sonrada oradan kalkıp giden kişinin haline benzeterek dünyanın geçiciliğini vurgulamıştır.” (10)
Rabbimiz ise “Dünya hayatı geçici bir metaından başka bir şey değildir.” Buyuruyor. (Ali İmran 3/185) Görüldüğü üzere insanoğlu, Şeytan başta olmak üzere, dünyadaki birçok sevgi ve çeldirici sebebiyle dünyayı sevip ahireti unutuyor. İçindekilere aldanıp ibadet ve itaati bırakıyor. Müslüman dahi bu hileye aldanıp ahiretini tehlikeye atıyor. Peygamberimiz (sas) bizleri bu tehlikeye karşı şöyle uyarmıştır: “Âdemoğlu, Malım, malım! Der. Ey Âdemoğlu! Acaba yiyip tükettiğinden, giyip eskittiğinden ve ahirette karşılığını almak üzere verdiğin sadakadan başka senin malın var mı ki?” (11) Rabbimiz, Ey insanoğlu sakın aldanmayasın. Sakın seni şeytan ve dünya seni aldatmasın. Allah’ın affına güvendirmesine inanıp daha yaşım genç, sonra ibadet ederim, yaşlanınca hacca gidip gelirim deme, Allah affeder diye haramlara bulaşma, hemen ibadet ve kulluğa sarıl diye ikaz ediyor.
Peki dünyevileşmeye karşı çözüm nedir? Kur’an ve sünnetin hayat veren öğütlerine sımsıkı sarılmak, Peygamberimizi örnek alıp Allah rızası doğrultusunda takva sahibi, mütevazı, kanaatkâr, ibadet ehli, samimi, dünyalıklara paye vermeden şeytana ve nefse karşı çok dikkatli iyi bir Müslüman olmaktır. Kendisine verilen nimetlere şükrederek onları diğer insanlarla paylaşarak davranmak, hayatı bir imtihan vesilesi görerek kazananlardan olmak için gayretli ve fedakâr olabilmektir. Ümmetin ve ülkemizin ekonomik durumunu, yetim ve garibin hallerini düşünerek onlara kol kanat gererek mala ve dünyaya karşı dikkatli olmaktır. Vesselam.
Mehmet METE- Sanatçı/ Yazar
Kaynaklar:
1-Diyanet Hutbeler, Dünyevileşmek (01.11.2019)
2-İşleyen, Burhan, Dünyevileşme, sh-18,29 (TDV Yay. Ank. 2019)
3-Tekin, Mustafa, Değişen Dindarlığın Dünyevileşme Boyutu, Eski Yeni sy-10, ss.14,20 sh-18 (İst.2009)
4-Elmalılı Hak Dini Kur’an Dili, c.8 sh-5878
5-Altıntaş, Ramazan, İslami Anlayışa Göre “ el Hayatü’d Dünya” Kavramını Yorumlama biçimleri, Cumhuriyet Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi, 2003 c.VII, Sayı-1, ss.129- 159, sh-151
6-Kitabı Mukaddes, Yeni Ahit, Yuhanna Bab: 15/18,19
7-Esed, Muhammed, Kur’an Mesajı, sh-1302 (İşaret Yay. İst. 1999)
8-Müslim, Zühd- 2; Tirmizi Zühd-13
9-İbni Mace, Zühd-3
10-Tirmizi, Zühd-44
11-Müslim, Zühd, 3