Saygı: İnsanlığın En Güçlü Sermayesi

Günümüzde teknoloji gelişiyor, şehirler büyüyor, imkânlar artıyor. Ancak bütün bu gelişmelere rağmen insan ilişkilerinde en çok ihtiyaç duyduğumuz değerlerin başında saygı geliyor. Saygı; sadece büyükleri selamlamak ya da kurallara uymak değildir. Saygı, insanı insan olduğu için değerli görmek, farklı düşüncelere tahammül edebilmek, sevgiyi davranışa dönüştürebilmektir.
Yüce Allah, Kur'an-ı Kerim'de anne ve babaya gösterilmesi gereken saygıyı şu ifadelerle emretmektedir:
"Rabbin, kendisinden başkasına kulluk etmemenizi ve anne babaya iyilik etmenizi emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, onlara 'öf' bile deme, onları azarlama; onlara güzel söz söyle." (İsrâ Suresi, 23)
Bu ayet, saygının ailede başladığını ve en küçük bir kırıcı sözün bile dinimiz tarafından hoş görülmediğini açıkça göstermektedir.
Bir başka ayette ise insanlar arasında ayrım yapmadan güzel davranmanın önemi vurgulanır:
"İnsanlara güzel söz söyleyin." (Bakara Suresi, 83)
Ne yazık ki günümüzde kırıcı sözler, hakaretler ve tahammülsüzlük giderek artmaktadır. Oysa güzel bir söz, bazen yıllarca unutulmayan bir iyilik bırakırken; kötü bir söz ise derin yaralar açabilmektedir.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (sav), saygının en güzel örneğini hayatıyla göstermiştir. Çocuklara sevgiyle yaklaşmış, yaşlılara hürmet etmiş, kadınlara değer vermiş, komşularına iyi davranmış ve hatta kendisine kötülük eden insanlara bile merhametle yaklaşmıştır.
Bir hadis-i şerifinde şöyle buyurur:
"Küçüklerimize merhamet etmeyen, büyüklerimize saygı göstermeyen bizden değildir."
Bu söz, toplumun huzurunun ancak karşılıklı saygı ve merhametle mümkün olacağını anlatmaktadır.
Peygamber Efendimizin Mekke'nin fethi sırasında yıllarca kendisine zulmeden insanları affetmesi, saygının ve yüksek ahlakın tarihteki en büyük örneklerinden biridir. Gücü eline geçirdiğinde intikam yerine affı tercih etmiş, insan onuruna verdiği değeri bütün dünyaya göstermiştir.
Saygı; okulda öğretmene kulak vermektir. Evde anne ve babanın emeğini bilmektir. Trafikte kurallara uymaktır. Çevreyi temiz tutmaktır. Farklı düşüncelere tahammül gösterebilmektir. Kısacası saygı, insanın karakterini ortaya koyan en önemli değerdir.
Bugün çocuklarımıza bırakabileceğimiz en büyük miras; mal, mülk ya da makam değil, güzel ahlak ve saygı kültürüdür. Çünkü saygının olduğu yerde sevgi büyür, güven oluşur, huzur hâkim olur. Saygının kaybolduğu toplumlarda ise birlik zayıflar, kırgınlıklar çoğalır.
Unutmayalım ki, saygı bekleyen değil; önce saygı gösteren insanlar, geleceğin daha güçlü ve daha huzurlu toplumlarını inşa edeceklerdir.

Seyfettin Gül