GÜNÜN SUÇU YOK

Şifa Yazıları — Hacamatta doğru bilinen yanlışlar, yanlış bilinen doğrular

TELEFONDAKİ SESSİZLİK

Telefon çalar. Karşıdaki ses yorgundur.

— Hocam, üç gündür sırtım tutuk, başım çatlıyor. Yarın gelebilir miyim?

— Gel.

— Ama hocam... yarın Çarşamba.

Kısa bir sessizlik olur. Sonra ses, ağrıdan daha ağır bir şey taşır:

— Aman, olmaz. Üç C'de hacamat olmazmış. Çarşamba, Cuma, Cumartesi... Pazartesiye kalsın.

Ağrı üç gündür içeride, şifa ise kapıda. Ama kapıyı açacak el, takvimden izin bekliyor.

O sessizliğin içinde ne çok şey var aslında. Bir rivayet, bir korku, bir kulaktan dolma söz. Bir de kimsenin sormadığı bir soru: Göklerden gelen bir şifa, haftanın hangi gününde dert olur?

Gelin, bu soruyu birlikte soralım. Doğru bildiğimiz yanlışları ayıklayalım, yanlış bildiğimiz doğruları aklayalım. Elimizde ne kalırsa, şifa odur.

DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

“Üç C'de hacamat olmaz.”

Bu sözü o kadar çok duyduk ki, hadis sandık. Oysa Arapça bilen bir kulak hemen fark eder: Çarşamba el-Erbiâ, Cumartesi es-Sebt, Pazar el-Ehad'dır. Cim harfiyle başlayan yalnız Cuma'dır. Üç C, Arapça bir metinden değil, Türkçe bir kulağın kafiye sevgisinden doğmuştur. Resûlullah'ın diline Türkçe bir ezber yakıştırmışız, farkında bile olmadan.

“Çarşamba uğursuzdur, alaca o gün başlar.”

Bu sözün dayandığı rivayet (İbn Mâce, Tıb 22) vardır, ama senedi zayıftır. İçinde Çarşamba ile birlikte Cuma, Cumartesi ve Pazar da sakınılacak günler arasında sayılır. Hadis imamlarının büyük çoğunluğu, hacamatı belli bir günde yasaklayan sahih bir rivayet bulunmadığını söyler. İmam Mâlik'e Çarşamba ve Cumartesi hacamatı sorulduğunda verdiği cevap ise bir ölçüdür: “Hacamat olmadığım gün yoktur.”

“Salı altın gündür.”

Aynı Salı için bir rivayet “kan günüdür, sakının” der (Ebû Dâvûd, Tıb 5). Bir başkası “ayın 17'si Salı'ya denk gelirse bir yıllık derde devadır” der. İkisi de zayıftır, ikincisini hadis münekkitleri uydurma sayar. Bir gün aynı anda hem altın hem kan olamaz. Bu çelişki, rivayetlerin sahibini değil, sonradan söyleyenlerini ele verir.

“Allah tektir, teki sever; tek günlerde hacamat olun.”

Güzel bir söz, ama yanlış yere konmuş. Sahih rivayet ayın 3'ünü, 5'ini, 7'sini değil; 17, 19 ve 21'ini söyler. Yani sayının tekliliğini değil, ayın ortasından sonraki bir zaman dilimini gösterir.

“Bu günler dışında hacamat faydasızdır.”

“En hayırlı” sözü, ötekilerin hayırsız olduğunu söylemez. Bir derece farkını anlatır. Belki etki biraz azalır, belki biraz gecikir. Ama hiçbir gün şifanın kapısı kilitlenmez.

YANLIŞ BİLİNEN DOĞRULAR

Hacamat şifadır.

Bunu herkes bilir de, çoğu zaman bir “ama” ekler. Oysa Efendimiz (s.a.v.) hiçbir “ama” eklemeden söyledi: “Şifa üç şeydedir: bal şerbetinde, hacamat neşterinde ve ateşle dağlamada.” (Buhârî, Tıb 3) Bir şifanın önüne gün engeli koyan, o şifayı değil, kendi korkusunu büyütür.

Efendimiz takvime değil, ihtiyaca baktı.

Yolculuktayken başı ağrıdı, Lahy-i Cemel'de hacamat oldu. İhramlıyken oldu, oruçluyken oldu (Buhârî, Savm 32). Hiçbir sahih kayıtta “Pazartesi'yi bekledi” ya da “Çarşamba'dan kaçındı” diye bir cümle yoktur. Haftanın dört günü gerçekten yasak olsaydı, hacamatı âdet edinmiş birinin bu günlerden kaçındığını ashabın aktarmaması mümkün müydü?

Sünnetin ölçüsü aydır, hafta değil.

Enes (r.a.) anlatır: Resûlullah boynun iki yanından ve iki kürek kemiği arasından hacamat olurdu. Bunu da ayın 17, 19 ve 21. günlerinde yapardı (Tirmizî, Tıb 12). “Olurdu” diyor; bir tavsiye değil, bir hayat. Rivayet olunur ki Miraç gecesi göğün melekleri de “Ümmetine hacamatı emret” demiş. Eğer öyleyse, aynı rivayette zamanı belirleyen ölçü yine ayın günleridir. Haftanın adı orada hiç geçmez.

Kadim bilgi ayı ölçer, hurafe günü kınar.

Çin'in kadim hekimleri de, bizim hekimlerimiz de ayı gözledi. Ayın başında ahlat kabarır, sonunda durgunlaşır; boşaltma için en uygun zaman ikisinin arasıdır. Bu bir gözlemdir. “Falanca gün uğursuzdur” demek ise bir korkudur. Sünnet, gözlemi alıp korkuyu dışarıda bırakmıştır.

Takvim değil, mizan.

Hacamatın yasak olduğu gün yoktur; uygun olmadığı beden vardır. Yaş, kanın değerleri, taşınan hastalıklar, hıltın ve mizacın dili bir araya geldiğinde, hacamat bir regülasyon olarak her zaman yapılabilir. Kansız bir beden için ise ayın 17'si bile uygun gün değildir. Kapıyı gün açmaz; ölçüyü bilen el açar.

GÖKLERDEN GELEN

— ✦ —

Telefon tekrar çalar. Aynı ses, bu kez daha az yorgun.

— Hocam, düşündüm. Yarın geliyorum.

Ayın 17'si, 19'u, 21'i, ihtiyacı olmayan için en güvenli adrestir. İhtiyacı olan için ise her gün bir kapıdır. Belki yedi kat göğün tavsiye ettiği bir şifayı, yeryüzünde bir harfin kafiyesine mühürledik. Şimdi o mührü kaldırma vakti.

Günün bir suçu yok. Suç, bildiğimizi sandığımız yerde.

— ferhanca